Uncategorized

Παραδειγματική αποτυχία του συστήματος: Η οικονομία των σκουπιδιών στην Ελλάδα (γερμανικό δημοσίευμα)

Διαβάστε μεταφρασμένο δημοσίευμα γερμανικής ιστοσελίδας σχετικά με το ζήτημα της διαχείρισης και της οικονομίας των σκουπιδιών στην Ελλάδα, θέμα επίκαιρο και κυρίως το τελευταίο διάστημα στην περιοχή της Αργολίδας που έχει ξεσηκώσει πλήθος συζητήσεων, διαφωνιών και καυγάδων μεταξύ πολιτικών και όχι μόνο ανδρών. 

Δημοσιεύτηκε στις 27 Ιουλίου 2016 στη γερμανική ιστοσελίδα umwelt-hotspots.org

Αν και ήδη από το 1975 υφίσταται ένα ενιαίο νομικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο στηρίζεται η οικονομία των απορριμμάτων στην ευρωπαϊκή κοινότητα (75/442/EWG του ευρωπαϊκού συμβουλίου) και καθώς η Ελλάδα είναι μέλος της κοινότητας από το 1981 – φαίνεται πως αυτές οι νομικές ρυθμίσεις δεν έχουν αφιχθεί ακόμη στην Ελλάδα. Πως είναι όμως δυνατό κάτι τέτοιο;

Πριν από δέκα χρόνια, το 2006, αναδύθηκε στα πλαίσια του προσχεδίου RECORA (Renewable Energy Cooperation of Rular Areas) το αίτημα μιας επίσκεψης στην περιοχή της Αττικής με σκοπό την ανάλυση της σύνθεσης των απορριμμάτων και την σύγκριση τους με τα δεδομένα άλλων χωρών. Η ελληνίδα υπεύθυνη συντονίστρια για το προσχέδιο πρότεινε επισκέψεις στα νησιά Κύθηρα και Αίγινα καθώς στην πόλη των Μεγάρων. Ο σκοπός αυτών των επισκέψεων ήταν η ταξινόμηση και η ανάλυση των δειγμάτων και η σύγκριση τους με τις προδιαγραφές που ισχύουν στο μοντέλο που ακολουθείται στην Αυστρία.

Σε δύο επιτόπιες έρευνες (με απόσταση τριών εβδομάδων η μια από την άλλη) οι αρμόδιοι συνέλεξαν δείγματα προς ανάλυση. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως στις περιοχές που μελετήθηκαν το ποσοστό οργανικών αποβλήτων κυμαινόταν γύρω στο 50% της συνολικής μάζας.

Ένας εκπρόσωπος από το δημοτικό συμβούλιο Κυθήρων δήλωσε ικανοποιημένος για το γεγονός πως επιτέλους κάποιος από το εξωτερικό επισκέπτεται τον τόπο τους και είναι σε θέση να διαφωτίσει τους αρμόδιους, υπεύθυνους για το θέμα – ‘’τι δεν πηγαίνει καλά στον τόπο τους’’. Η εναπόθεση των απορριμμάτων γινόταν σε μια απόσταση δεκαπέντε χιλιομέτρων από το κέντρο της πόλης των Κυθήρων. Σε μια περιοχή όπου τα ασβεστολιθικά πετρώματα είναι ιδιαίτερα διάτρητα.

unnamed

Ο Δήμαρχος ήταν ιδιαίτερα περήφανος για το γεγονός πως το τελευταίο διάστημα μειώθηκαν δραστικά οι πτήσεις ρεταλιών από πλαστικές σακούλες πάνω από το νησί. Είχε φροντίσει ώστε οι εργάτες της χωματερής να καλύπτουν καθημερινά τα σκουπίδια με χώμα. Το γεγονός πως οι πηγές πόσιμου νερού για όλο το νησί βρίσκονταν δέκα χιλιόμετρα από την χωματερή, δεν έδειχνε να του προκαλεί κάποια ανησυχία. Ο αυστριακός ειδικός τον ενημέρωσε για τους κινδύνους σε ό,τι αφορά το πόσιμο νερό. Ο Δήμαρχος αντέτεινε πως δεν υπήρχε καμία εναλλακτική λύση ως προς το ζήτημα της εναπόθεσης των σκουπιδιών. Γιατί η μεταφορά των απορριμμάτων με κάποιο πλοίο σε μια άλλη χωματερή είναι πολύ ακριβή και ταυτόχρονα δεν υπήρχε καμιά άλλη νόμιμη στον τόπο του.

Παρόμοια αναδείχτηκε η κατάσταση στα Μέγαρα. Εκεί χρησιμοποιούσαν παράνομα για την εναπόθεση των απορριμμάτων μια παλιά χωματερή που είχε επίσημα κλείσει. Λέμε χωματερή γιατί δεν μπορούμε στην περίπτωση αυτή να χρησιμοποιήσουμε την λέξη ΧΥΤΑ. (Δεν μπορούμε να ονομάσουμε έτσι έναν τόπο, οποίος δεν έχει καμία θωράκιση την στιγμή που η εναπόθεση γίνεται πάνω σε ασβεστολιθικά πετρώματα, τα οποία είναι εύκολο να διαπεραστούν από τοξικά υλικά Σ.τ.μ). Εκεί είχαν ξεχειλίσει δηλητηριώδη απόνερα και τα ευρήματα περιείχαν και λύματα από ένα παρακείμενο εργοστάσιο παραγωγής πουλερικών. Σε αυτή την μάζα υπήρχαν και πτώματα από ζώα. Και σε αυτήν την περίπτωση ο Δήμαρχος αναφέρθηκε στο υψηλό κόστος μεταφοράς σε ενδεδειγμένο χώρο λόγω της απόστασης (Η απόσταση από το ΧΥΤΑ Φυλής είναι 40 χιλιόμετρα).

Στην γειτονική Ελευσίνα ο Δήμαρχος (με σπουδές Χημείας στην Γερμανία) αναφέρθηκε στο γεγονός πως ο χώρος ταφής απορριμμάτων της Φυλής δεν είναι στην πραγματικότητα στεγανοποιημένος, πως είναι κορεσμένος εδώ και είκοσι χρόνια και πως αυτό που συμβαίνει τελικά είναι μια υπόγεια ροή τοξικών υγρών προς τον Σαρωνικό κόλπο. (Ιδιαίτερα σημαντική περιοχή για τον τουρισμό της χώρας).

Ο αυστριακός ειδικός πάνω στα ‘’οικονομικά των σκουπιδιών’’ αναρωτήθηκε απευθυνόμενος στην ελληνίδα υπεύθυνη για το προσχέδιο RECORA – πως και δεν υπάρχει ούτε μια μονάδα κομποστοποίησης στην ευρύτερη περιοχή. Η απάντηση του: Υπάρχει ένα συμβόλαιο (σύμβαση) των Δήμων και των κοινοτήτων με τον ΧΥΤΑ Φυλής. Αν ένας από τους 120 Δημάρχους της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας (4,5 εκατομμύρια κάτοικοι) σκοπεύει να εναποθέσει τα σκουπίδια του εκεί θα πρέπει να καταβάλλει το 10% των εσόδων του Δήμου του στην εταιρία που διαχειρίζεται τον σκουπιδότοπο της Φυλής.

Με αυτόν τον τρόπο θα είναι εφικτό για κάθε ενδιαφερόμενο να καταθέσει τα απορρίμματα του (ανεξάρτητα από το ιδιαίτερο περιεχόμενο και την ποσότητα τους !!!). Όμως για κάθε επιπρόσθετη επεξεργασία διαχωρισμού ή ανακύκλωσης τους τα επιπρόσθετα έξοδα οφείλουν να καλυφθούν από τους ενδιαφερόμενους Δήμους. Πράγμα που δεν το αναλαμβάνουν μιας και σημαίνει περισσότερα χρήματα. Στην ερώτηση σε ποιον ανήκει η εταιρεία που διαχειρίζεται τη Φυλή, η απάντηση ήταν πως ανήκει σε μια κοινοπραξία που αποτελείται από τις πλουσιότερες οικογένειες της Ελλάδας!

Το ‘’ελληνικό σύστημα’’

Ο έλληνας καθηγητής μακροοικονομικών στο ινστιτούτο πολιτικής οικονομίας της Λειψίας Σπύρος Παρασκευόπουλος, εξηγεί μέσα από το προσωπικό του ιστότοπο την λογική του συστήματος:

‘’Τα σκάνδαλα, η διαφθορά, οι ανεπάρκειες και οι αφερεγγυότητες του ελληνικού πολιτικού προσωπικού, δεν αποτελούν απλές υποσημειώσεις της ελληνικής τραγωδίας κι ενδεχομένως του ίδιου του Ευρώ. Αποτελούν κι αποτελούσαν στο παρελθόν τμήμα ενός κατεστημένου πολιτικού πολιτισμού που τον χαρακτηρίζει η ανομία, η εξαπάτηση και η διεφθαρμένη συμπεριφορά των ελλήνων πολιτικών και της πελατείας τους. Αυτός ο πολιτισμός οδήγησε στο να εξανεμιστούν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα από την είσοδο της χώρας στην ευρωπαϊκή κοινότητα και κατέστησε δυνατή την λεηλασία του πλούτου της χώρας από μια μειοψηφία. Ανέξοδα και χωρίς να το αξίζει (με οποιοδήποτε τρόπο κι αν το σκεφτούμε). Χωρίς καμία επανόρθωση και ανταπόδoση (unverdient). Ταυτόχρονα με αυτήν την πρακτική διακυβεύτηκε και διακυβεύεται το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα. Ωστόσο την αποκλειστική ευθύνη για την διαφθορά του πολιτικού συστήματος δεν την φέρουν μόνο οι έλληνες πολιτικοί.

korrupt

Συνυπεύθυνοι για αυτό είναι χιλιάδες άλλα πρόσωπα από όλα τα κοινωνικά στρώματα της Ελλάδας. Θα μπορούσαμε να ονομάσουμε την ελληνική άρχουσα τάξη η οποία διαχρονικά αποκρύβει τις πηγές των εισοδημάτων της εξαγοράζοντας (εν μέρει) την συνεργασία και την ανοχή του ελληνικού πολιτικού προσωπικού. Με αυτόν τον τρόπο εμπλέκονται στην διαφθορά και άτομα ακόμα και από τα κατώτερα στρώματα, άνθρωποι που αποτελούν εξαρτήματα των πολιτικών.

Αυτό το σύστημα απαρτίζεται από πελάτες σε μια οικονομία της ευνοιοκρατίας. Αποκομίζοντας βέβαια περιορισμένες αμοιβές αλλά και ισοδύναμα όπως τις άνετες και αντιπαραγωγικές πρακτικές στον δημόσιο τομέα καθώς και γενναιόδωρες συντάξεις (στο παρελθόν για τους περισσότερους). Υπήρχε και υπάρχει μια σιωπηρή συμφωνία ανάμεσα σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, τα οποία μοιράζονται κρατικά προνόμια.

Η Ελλάδα έχει μια οικονομία με σχετικά υψηλό ΑΕΠ (208 δις Ευρώ, 2011). Όμως οι φόροι ήταν πολύ χαμηλοί καθώς και η ποιότητα των δημοσίων υπηρεσιών. Πράγμα που επέδρασε κι επιδρά αρνητικά στην παραγωγικότητα της συνολικής οικονομίας. Τα προβλήματα που προέκυψαν με αυτές τις πρακτικές μπόρεσαν να συγκαλυφθούν μέσα από τις επιχορηγήσεις των διαρθρωτικών ταμείων της ευρωπαϊκής ένωσης και το σχετικά χαμηλό κόστος δανεισμού από το εξωτερικό. Να επισημάνουμε πως η κατάσταση αυτή διαιωνίζεται και διευκολύνεται χάρη στην μαζική φυγή των έξυπνων και μορφωμένων ανθρώπων από την χώρα. Το κρίσιμο ανθρώπινο δυναμικό μεταναστεύει απογοητευμένο στο εξωτερικό. Οι νέοι αυτοί άνθρωποι θα μπορούσαν να ενδυναμώσουν την απόδοση της ελληνικής οικονομίας αλλά και να αντισταθούν σε αυτές τις πρακτικές του πολιτικού συστήματος.

Η οικονομία των απορριμμάτων στην Ελλάδα σήμερα

Σχεδόν δέκα χρόνια μετά την πρώτη του επίσκεψη, το2015, ο ίδιος αυστριακός εμπειρογνώμονας προσκλήθηκε από την νέα κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ σε μια διεθνή συνάντηση με αντικείμενο την διαχείριση απορριμμάτων στην ευρύτερη περιοχή του νομού Αττικής. Εκεί ο εμπειρογνώμονας μας διαπίστωσε: δεν άλλαξε τίποτα, μόνο τα βουνά από σκουπίδια γιγαντώθηκαν. Προυπόθεση για να πάνε τα πράγματα προς το καλύτερο, τόσο για το περιβάλλον όσο και για την Ελλάδα είναι η αποδόμηση της θεσμοποιημένης διαφθοράς. Ένας ορατός δείκτης ως προς αυτό είναι όπως και στο παρελθόν η αμετάβλητη συνθήκη στον ΧΥΤΑ Φυλής..

Απόδοση από την γερμανική γλώσσα: Κώστας Σκαρπίδης

ΚΑΝΕ ΣΧΟΛΙΟ

AΠΑΝΤΗΣΗ

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

To Top