ΙΣΤΟΡΙΕΣ

«Quo usque tandem abutere, Catilina, patientia nostra?» – Γράφει η Μαρία Δήμα

«Quo usque tandem abutere, Catilina, patientia nostra?»
«Μέχρι πότε, Κατιλίνα, θα κάνεις κατάχρηση της υπομονής μας;»

-Κικέρων-

Όπως θα έχετε -ή θα έπρεπε να είχατε- πληροφορηθεί, καταργήθηκε το μάθημα των Λατινικών από τις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Παράλληλα, τη θέση τους πήρε το μάθημα της Κοινωνιολογίας. Οι εξηγήσεις που δόθηκαν από το Υπουργείο Παιδείας γι’ αυτές τις κινήσεις, ήταν μάλλον ασαφείς και μετέωρες. Πάντως σύμφωνα με αυτές, η στενά περιορισμένη εξεταστέα ύλη του μαθήματος σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η Κοινωνιολογία αφορά ένα ευρύτερο φάσμα του αντικειμένου των σχολών του 1ου Επιστημονικού Πεδίου, στάθηκαν αφορμές για να συμβούν αυτές οι αλλαγές. Παρ’ όλα αυτά, οι συγκεκριμένες εξηγήσεις φαίνεται πως δεν πείθουν τους εμπλεκόμενους, και ιδιαίτερα τους φιλολόγους.

Πρακτικά, τι σημαίνει αυτή η αντικατάσταση; Για το φιλόλογο του Λυκείου, ένα μάθημα λιγότερο. Σε ένα σύστημα με πάρα πολλούς αδιόριστους φιλολόγους, μία ελπίδα λιγότερη για έναν διορισμό, εφόσον μαζί με το μάθημα χάνονται και διδακτικές ώρες. Για το φιλόλογο του φροντιστηρίου, ένα μεροκάματο λιγότερο. Για το μαθητή, χάνεται το «μαξιλαράκι» που είχε ώστε να στοχεύσει σε μια υψηλότερη βαθμολογία. Όλοι ξέρουν πως στα Λατινικά στόχευε κανείς για βαθμό άνω του 18 και δεν ήταν και ιδιαίτερα δύσκολο να το πετύχει εάν διάβαζε. Ίσως να σημαίνει και άλλα πράγματα που η διάνοιά μου αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να συλλάβει.

Ωστόσο, είναι ιδιαιτέρως δύσκολο το να προσπαθείς να εξηγήσεις με λογικά επιχειρήματα κινήσεις που είναι παράλογες. Και μιλάμε για παραλογισμό, διότι το μάθημα των Λατινικών μπορεί μέχρι σήμερα να το διδάσκονταν μόνο οι υποψήφιοι των Ανθρωπιστικών επιστημών, όμως στην πραγματικότητα μας αφορά όλους και τον καθένα ξεχωριστά. Έλληνες είμαστε, άλλωστε, και οφείλουμε να γνωρίζουμε ότι μετά την ελληνιστική περίοδο ( ή Αλεξανδρινή, 323-30 π.Χ.) γίνεται λόγος για τον «ελληνορωμαϊκό πολιτισμό», τέκνα του οποίου είναι η Αναγέννηση και ο Διαφωτισμός.

Τώρα, το πώς είναι δυνατόν να μη μας αφορά η γλώσσα στην οποία στηρίχτηκαν πολλά από τα στοιχεία του πολιτισμού μας, είναι απορίας άξιο.

Πολλοί υποστηρίζουν ότι τα Λατινικά διδάσκονταν με ένα στείρο τρόπο που παρέπεμπε σε αποστήθιση και εκμηδένιση της κριτικής ικανότητας του μαθητή. Σε αυτό, μάλιστα, τα παραλληλίζουν με τα Αρχαία και την Ιστορία. Κανένα ενδιαφέρον σαν μάθημα, καμία πρωτοτυπία, καμία καινοτόμα μέθοδος προσέγγισής τους. Δεν έχουν κι άδικο, εδώ που τα λέμε. Είναι γνωστό σε όλους ότι -καλώς ή κακώς- η Θεωρητική Κατεύθυνση για πολλά χρόνια ήταν συνυφασμένη με την παπαγαλία και την «τυφλή» αποστήθιση, κι αυτό είναι λυπηρό.

Περισσότερο λυπηρό, όμως, είναι αυτό που ζούμε τώρα. Είναι η γνωστή αυτή λογική που υιοθετούμε, με βάση την οποία ό,τι δε μας αρέσει ή δε μας κάνει, το πετάμε στο καλάθι των αχρήστων. Αβίαστες επιλογές που τονώνουν την ανευθυνότητα του καθενός που τις κάνει. Δε μας κάνουν τα Λατινικά; Τα πετάμε. Αύριο μπορεί να μη μας κάνουν και τα Αρχαία. Θα τα πετάξουμε κι εκείνα με την ίδια ευκολία.

Κι όσο για την Ιστορία; Τρίποντο σε κάποιον κάδο απορριμμάτων έξω από το προαύλιο του σχολείου. Καλό σημάδι να έχεις κι όλα γίνονται.

Εν πάσει περιπτώσει, δε γεννηθήκαμε χθες. Γνωρίζουμε καλά ότι χρόνια τώρα μεθοδευόταν η εκτόπιση των Λατινικών από τα δρώμενα των Πανελλαδικών. Εδώ και χρόνια κυκλοφορούσαν στις σχολικές αίθουσες οι αντιλήψεις του τύπου «πρόκειται για μια νεκρή γλώσσα», «δε χρειάζονται πουθενά», «χαμένος χρόνος». Σίγουρα αυτές οι αντιλήψεις δεν εξέφραζαν την πλειοψηφία της φιλολογικής κοινότητας, αλλά κυκλοφορούσαν από μια μερίδα της. Αυτό, πολλές φορές, είναι αρκετό για να σε οδηγήσει στην αρχή της καταστροφής, η οποία εν προκειμένω είναι η κατάργηση των Λατινικών.

Κι αν δεν πιστεύετε κανέναν από εμάς με την πρόφαση ότι είμαστε «εκτός του χώρου», ακούστε τα από κάποιον που έχει αποδεδειγμένη αξία χωρίς να κάνει «κουρέματα στου κασίδη του κεφάλι»:

«Οι Λατίνοι μας έχουν δώσει φοβερές προτάσεις γιατί ήταν πρακτικοί άνθρωποι, γι’ αυτό και κυβερνήσαν, ξέρετε, χίλια χρόνια τον κόσμο. Αυτοί ήταν πλανητάρχες.»

Δ. Λιαντίνης, Η φιλοσοφική θεώρηση του θανάτου.

Αυτό που θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας τώρα, είναι ότι μετά τα Λατινικά σειρά έχουν τα Αρχαία. Στο κοντινό ή στο μακρινό μέλλον, ας μην εντυπωσιαστείτε όταν θα διαβάσετε ένα ωραίο πρωί ότι καταργήθηκαν και τα Αρχαία από τα ελληνικά Λύκεια. Κι αυτό δεν είναι απειλή, αλλά φυσικό επόμενο.

Όταν δεν παλεύεις γι’ αυτά που θεωρείς λιγότερο σημαντικά, δε θα διασφαλίσεις ποτέ εκείνα που σημαίνουν πολλά για σένα.

Βέβαια, το τι θεωρεί κανείς σημαντικό είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενο. Η παιδεία, όμως, δεν είναι αρένα. Γιατί και η υπομονή έχει και τα όριά της. Εντάξει Κατιλίνα;

Μαρία Δήμα

ΚΑΝΕ ΣΧΟΛΙΟ

AΠΑΝΤΗΣΗ

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

To Top