ΑΠΟΔΡΑΣΕΙΣ

Μαθήματα θεάτρου με τον Κυριάκο Σάμιο στους κρατούμενους των φυλακών Ναυπλίου

Γιατί το θέατρο είναι ΦΩΣ στη ζωή των εγκλείστων

Οι φυλακές για τους εθελοντές – δασκάλους είναι ένας χώρος φιλοσοφίας για τη ζωή, για την επιβίωση, για τα αδικήματα, για τη ματαιότητα. Είναι ένας χώρος όπου τα συναισθήματά σου βρίσκονται εκτεθειμένα σε ψυχρολουσίες και σε θερμοκρασίες εναλλασσόμενες από το -10 στο + 100. Γιατί εκεί συχνά μένεις άναυδος από κάποια πράγματα που παρατηρείς ή αισθάνεσαι και ο Μένανδρος για να σε συνεφέρει σου φωνάζει:

  • Ποί κέχηνας έμβρόντητε σύ, ώ Ηράκλεις άηδίας!!!

καθώς έμεινες πραγματικά εμβρόντητος και αποσβολωμένος σαν χάνος από κάτι που είδες μέσα στη φυλακή. Και το μυαλό σας ας μην πηγαίνει στο κακό, γιατί εμείς αυτό, κάτι κακό δηλαδή, δεν το έχουμε δει ποτέ μέχρι σήμερα, ενώ βλέπουμε το αντίθετο, μια συμπεριφορά ευγένειας και ευγνωμοσύνης που σας διαβεβαιώνω ότι δεν την συναντάμε συχνά στην άλλη κοινωνία, την εκτός των φυλακών. Στο χώρο αυτό, οι βαθμοί θερμοκρασίας έχουν φτάσει και +100 και μείναμε εμβρόντητοι όταν κάποια φορά κάποιος έδειξε με το δικό του τραγικό τρόπο τον πόνο που νιώθει από τις στερήσεις ή την ασφυξία του εγκλεισμού.

Σύμφωνα με αποτελέσματα ερευνών που έγιναν τα τελευταία χρόνια, το θέατρο και τα θεατρικά εργαστήρια αποτελούν το ενδεικνυόμενο δυναμικό μέσον επεξεργασίας των προβλημάτων των εγκλείστων, καθώς προσφέρουν δυνατότητες διαμόρφωσης προσωπικών ρόλων, συζήτηση και διαχείριση των προβλημάτων, δυνατότητες ανάπτυξης της δημιουργικότητας που συνοδεύεται με χαρά. Με το θέατρο καλλιεργείται σε υψηλό βαθμό η αυτοπεποίθηση των εγκλείστων για αυτό που καταφέρνουν, αλλά και η αυτοαντίληψη. Κατανοούν πώς σκέπτονται και γιατί, αντιλαμβάνονται αυτό που τους έχει συμβεί, παίρνουν απόσταση από αυτό και μπορούν να δουν σαν σε καθρέφτη τον εαυτόν τους και να τον κριτικάρουν. Ο κόσμος στο θέατρο εξετάζεται με ένα μικροσκόπιο και από απόσταση. Αυτό βοηθά τους έγκλειστους στο να κατανοήσουν τι ακριβώς συμβαίνει. Κατανοούν τον διπλανό τους, κατανοούν τους κανόνες, κατανοούν αυτό που στερούνται, κατανοούν τη ζωή. Κατανοούν τα όρια του πρέπει, του μη, του άλλου. Εκφράζουν τις απόψεις τους, συμφωνούν, διαφωνούν και επικοινωνούν μεταξύ τους για θέματα που δεν είχαν αγγίξει μέχρι τώρα. Μέσα από μια ανάλυση ρόλων, θεατρικών έργων που βιώνουν ή οι ίδιοι δημιουργούν, δίνουν στις ιστορίες τους το τέλος που θέλουν. Αλλάζουν σενάρια ζωής και διορθώνουν αυτά που έπραξαν, δημιουργούν και επεξεργάζονται ελλείψεις και επιθυμίες, ενώ δίνουν λύσεις. Με τους τρόπους αυτούς εκτονώνονται και «θεραπεύονται» από τα δεινά, ικανοποιούνται, χαίρονται και γελάνε από τη δημιουργικότητα, από αυτό που κατάφεραν και προχωράνε βελτιωμένοι στο αύριο μέχρι που μπορούν να χτίσουν το όραμά τους.

Ευτυχώς η Αργολίδα είναι ένας θεατρικός τόπος με ένα πλούσιο ανθρώπινο δυναμικό με ενσυναίσθηση, δοτικότητα και προσφορά που ενδιαφέρεται να ασχοληθεί με τους έγκλειστους. Είμαστε περήφανοι ότι το πρόγραμμα που τρέχει το Πανεπιστήμιο με μεταπτυχιακούς φοιτητές και εθελοντές εκ της Αργολίδας και Αθήνας, «Αναπτύσσοντας δεξιότητες ζωής στους έγκλειστους των ΚΚ Τίρυνθας και Ναυπλίου» δεν γίνεται πουθενά αλλού στην Ελλάδα σε τέτοια έκταση. Δεν είναι τυχαίο ότι εδώ έπιασε τόπο και ότι το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών ενδιαφέρεται και δρα για την τοπική κοινωνία. Έτσι το πανεπιστήμιο είναι ένας τόπος συνάντησης, συνένωσης, εργασίας και γνώσης. Τον Ιούνιο θα κλείσουμε τα τρία χρόνια καθημερινών μαθημάτων – εργαστηρίων στις φυλακές της Τίρυνθας και δύο χρόνια στο Κατάστημα Κράτησης Ναυπλίου. Ένας από τους εθελοντές μας…… ένας λέοντας, ο Κυριάκος Σάμιος, ένας εθελοντής «φάρος», που έχει το όραμά του εδώ και χρόνια, καθώς είχε διδάξει θέατρο από παλιά στις Φυλακές της Τίρυνθας με τη ΝΕΛΕ, έρχεται και τώρα να προσφέρει τις γνώσεις του και την ενέργειά του. Είναι σκηνοθέτης χρόνια στο Ναύπλιο, έχει ανεβάσει πολλά έργα και συνεχώς εργάζεται με το Ιδεοδρόμιο και άλλες ομάδες. Τα δύο τελευταία χρόνια στο Αγροτικό Κατάστημα Κράτησης στην Τίρυνθα, κάθε Τρίτη, συναντά μια ομάδα εγκλείστων και δοκιμάζουν θεατρικούς τρόπους και κείμενα. Οι δυσκολίες είναι πολλές, ορισμένοι δεν ξέρουν να διαβάσουν, άλλοι είναι κουρασμένοι, άλλοι ευτυχώς αποφυλακίζονται, άλλοι πάνε στο δικαστήριο, έτσι η ομάδα είναι ρευστή, κάτι που δεν βοηθάει στο θέατρο. Ο Κυριάκος ο Σάμιος δεν απογοητεύεται. Τον ενδιαφέρει η διαδικασία η οποία προσφέρει πολλά, αλλά προσπαθεί να φτάσει και στην παράσταση για να δουν οι έγκλειστοι ότι τα καταφέρνουνε και να νιώσουνε ικανοί. Ξεκίνησαν με μια διασκευή του έργου του Βρετανού Στήβεν Μπιν, «Το κουτί της λήθης», που ταίριαζε ως θέμα στη φυλακή και στην αρχή ενθουσίασε τους κρατούμενους. Άρχισαν οι πρόβες. Όμως αποφυλακίστηκε ο πρωταγωνιστής, λείψανε και δύο άλλοι στο Εφετείο και η ομάδα έμεινε αδύναμη μετά από κάποιους μήνες προσπάθειας. Ο Κυριάκος όμως ξέρει να τους συγκινεί και να δημιουργεί νέα ενδιαφέροντα. Προστέθηκαν νέα μέλη στην ομάδα και τώρα τους πρότεινε ένα ‘άλλο έργο του Ιάκωβου Καμπανέλη, τον Πανηγυρικό. Πρόκειται για ένα έργο με ήρωα ένα Δήμαρχο που υπόσχεται πολλά στους συντοπίτες του. Υπήρξε ενθουσιασμός, ήτανε τόσο γνώριμο το θέμα και τόσο επίκαιρο. Το ρόλο του Δημάρχου τελικά ανέλαβε ο Κ.Κ. , ενώ το εικαστικό μέρος, σκίτσα και ζωγραφική για να πλαισιώσει το φόντο έφτιαξε ο έγκλειστος καλλιτέχνης Ιωάννης Μπ. Το επίτευγμα είναι ότι στις 30 Απριλίου έγινε η γενική πρόβα της παράστασης στο μεγάλο χώρο συνάθροισης της Τίρυνθας που παρακολούθησαν πολλοί κρατούμενοι. Κάποια μέρα ίσως να γίνει και η κανονική παράσταση!!!

-Κυριάκο, τι είναι για σένα ο χώρος της φυλακής και τι προσφέρει το θέατρο στους έγκλειστους;

Και ο Κυριάκος άρχισε με τον γνωστό φιλοσοφικό του τρόπο να μιλάει….

– Ο χώρος της φυλακής είναι ιδιαίτερα εύθραυστος, η ψυχολογία των εγκλείστων δοκιμάζεται από κάθε τι που (δεν) συμβαίνει και με τον τρόπο που (δεν) συμβαίνει … Το θέατρο έρχεται ως αφορμή κι ερέθισμα δια-φυγής και πνευματικής από-δρασης .

Θυμάμαι τα λόγια ενός έγκλειστου βαρυποινίτη, καθώς μου δείχνει τους συγκρατούμενους του που προαυλίζονταν στο χώρο τους, «Ε, Κυριάκο τους βλέπεις …. κάθε ένας είναι κι ένα ξεχωριστό βιβλίο …εάν δεν το ανοίξουν το βιβλίο να το διαβάσουν πως θα μάθουν το περιεχόμενο; ….. μένουν εκεί ασάλευτοι ..»

Βάρυνε η ατμόσφαιρα! Του χαμογελώ με κατανόηση, παρατηρώ στην έκφραση του το αλάφρωμα για το μοίρασμα της σκέψης του, αποδεσμεύω τον μαρκαδόρο από το καπάκι , κάνω δυο βήματα μπρος στον πίνακα και σημειώνω:

ΘΕΑΤΡΟ – ΦΕΤΑ ΖΩΗΣ — ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ— ΑΠΟ—ΔΡΟΜΩ. ΓΙΑΤΙ Τ ΟΝΕΙΡΟ ΚΑΛΑ ΚΡΑΤΕΙ ….!!! ΤΙ ΛΕΤΕ ΠΑΙΖΟΥΜΕ ???

Και η απαρχή του παιχνιδιού ξεκινά … Σαν αρχή τα θεατρικά παιχνίδια, οι αυτοσχεδιασμοί και η εξέλιξη αυτών ροκανίζουν την μεταξύ μας «απόσταση» και γεννούν μικρές ιστοριούλες, έως ότου ωριμάζει η επιθυμία για το παιχνίδι με το θέατρο να μας ταξιδεύει σε πρωτόγνωρους τόπους … Η ομάδα αποκτά δυναμική ικανή να κολυμπήσει σε ένα οργανωμένο θεατρικό κείμενο. Κάπως έτσι ξεκινήσαμε. Φέτος ο ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΟΣ του Ιάκωβου Καμπανέλλη έδωσε την ευκαιρία στους έγκλειστους καλλιτέχνες με πανηγυρικό τρόπο να ασκήσουν τη φαντασία τους να αποκτήσουν εμπιστοσύνη, κυρίως όμως να νιώσουν χρήσιμοι! Και όπως χαρακτηριστικά μας εκφράζει σε σχετικό ερωτηματολόγιο ο Γ.Π.:

«Η συμμετοχή μου στη θεατρική ομάδα με έχει βοηθήσει να ξεκλειδώσω το χαρακτήρα μου, επειδή ήμουν κλειστός και κάπως σκοτεινός σαν άνθρωπος ..»

4 σκίτσα κρατούμενων

Γιατί το θέατρο είναι ΦΩΣ και ο σκηνοθέτης μας Κυριάκος Σάμιος ξέρει να φωτίζει ακόμα και τα απόκρυφα τηςφυλακής.

Άλκηστις Κοντογιάννη

Ομότιμη Καθηγήτρια ΤΘΣ Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

ΚΑΝΕ ΣΧΟΛΙΟ

AΠΑΝΤΗΣΗ

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

To Top